Vitskapleg metode
Torodd F. Ottestad
2024-08-19
Kva er vitskap?
Vitskapleg metode
- Utgangspunkt i eit problem, ei hending osb.
- Noko me ikkje veit
- Noko me tviilar på
- Mål: forklara eller undersøka
- Gjere gode målingar
- Teste ei hypotese
- Teste ein teori
- Formulere ei hypotese
- Må kunne testast
- Teste hypotesa
- Behalde eller forkaste hypotesa
- Variabelkontroll
Hypotese
- Tidlegare kunnskap og observasjonar
- Forklare observasjonar
- Ein uavhengig variabel
- Påstand, ikkje spørsmål
- Føreseie kva som vil skje
- Testbar (med eksperiment)
Variablar
- Uavhengig variabel
- Den som blir endra (“årsaken”)
- x-aksen i grafisk framstilling
- Avhengig variabel
- Den som blir målt (“verknaden”)
- y-aksen i grafisk framstilling
- Kontrollerte variablar
- Variablar som kan endrast, men som me vil ha konstante
- Bør listast opp som vilkår for eksperimentet
Direkte vs indirekte observasjonar
Direkte observasjonar
Hypotetisk deduktiv metode
Falsering
Hypotese: Alle svanar er kvite.
Oppgåve
Når ein set to eingongskoppar i kvarandre og blåser på sida flyg den øvste koppen ut. Ved å bruka vitskapleg metode skal de utforska kvifor dette skjer. Gjer notat undervegs slik at de er i stand til å skriva rapport for prosjektet
- Observasjon av fenomen
- Når me blåser på koppen vert han løfta ut
- Lag ei hypotese - ei gjetning som gjev ei mogleg forklaring
- Hypotese 1: luft som kjem inn under kanten av den øvste koppen løftar han opp
- Ut frå hypostesa, finn noko som kan testast i eit eksperiment. Planlegg eksperimentet
- Om hypotese 1 er rett vil ikkje den øvste koppen løftast ut derom ein klypper vekk kanten. Klypp han av og prøv igjen
- Gjennomfør eksperimentet
- Dersom koppen ikkje vert løfta ut er hypotesa styrka og kan testast på nytt.
Dersom koppen framleis vert løfta ut er hypotesa falsifisert og me må laga ei ny hypotese og gjenta prosessen.
ToF 1 - Torodd F. Ottestad